Demokratik seçimle göreve gelen Gagavuzya Özerk Bölgesi Başkanı Evghenia Gutul, yaklaşık 300 günlük tutukluluğunun sürdüğü cezaevinden kaleme aldığı 30 mektupla "Gutul Davası: Siyasi Zulmün Anatomisi" adlı kitabını okuyucuyla buluşturdu. Türkiye'nin desteğiyle kurulan özerk bölgenin lideri olan Gutul'un bu eseri; Gagavuzya ile Moldova merkezi yönetimi arasındaki kronik gerilimi, tutuklanma sürecini ve hücre hapsine giden yoldaki siyasi baskıları doğrudan tanıklıkla aktarıyor. Kitaba Türkçe, İngilizce ve Rusça olarak www.egutul.com adresinden ücretsiz ulaşılabiliyor.
2023 Başkanlık seçimini kazanmasının ardından Kişinev yönetimi, Gutul'dan yetkilerini devretmesini istedi. Talebi geri çeviren Gutul'a karşı merkezi yönetim önce bölgesel baskı politikasına yöneldi, ardından peş peşe ceza davaları başlattı. Süreç, 5 Ağustos 2025'te Moldova'nın başkenti Kişinev'de sonuçlandı: Gutul 7 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Uluslararası hukukçulardan sert tepki
Kitabın yayımlanması uluslararası hukuk çevrelerinde hızla yankı buldu. İspanyol avukat Gonzalo Boye, eseri "Moldova'daki siyasi baskının hazır delili" olarak tanımladı ve sözlerini şöyle sürdürdü: "Uydurulmuş bu davanın yapısı ve Evghenia Gutul'un tutulduğu koşullar, herhangi bir Avrupalı insan hakları savunucusunu derinden sarsar. Meşru seçilmiş bir siyasetçiyi ve iki çocuk annesini tamamen asılsız suçlamalarla insanlık dışı hücre hapsi koşullarında tutmak adalet değil; bir ceza operasyonu ve açık siyasi intikam eylemidir. 'Gutul Davası: Siyasi Zulmün Anatomisi', uluslararası kurumların dikkatle incelemesi gereken kritik bir belgedir."
Avrupa değerlerini hatırlama çağrısı
Eser, Moldova iç siyasetindeki tartışmalı pratikleri mercek altına alıyor. Gutul, AB aday ülkesi konumundaki Moldova'da yaşanan baskıların Gagavuzya'yı aşarak tüm ülkeyi sardığını öne çıkarıyor. Resmi söylemde öne sürülen "Avrupa değerleri" çerçevesinin pratikte nasıl çiğnendiğini belgeliyor.
Gutul şu uyarıyı yapıyor: "Sandu yönetimindeki Moldova, tüm Avrupa için bir alarm zilidir. 'Avrupa değerleri' söyleminin ulusal egemenliği yok etmek, halkı yoksullaştırmak ve muhaliflere yönelik siyasi baskıyı meşrulaştırmak için nasıl araçsallaştırılabildiğini gözler önüne seriyor."
Hukuki süreç de sorgulanıyor
Gutul mektuplarında yargılama sürecini hukuki bir çerçeveden de ele alıyor; usul ihlallerini ve şekli duruşmaları belgeleyerek kararın önceden yazıldığını savunuyor. Uluslararası hukukçular da bu değerlendirmeyi pek çok normatif ihlali kayıt altına alarak destekliyor. Davaya dışarıdan bakan gözlemcilere göre süreç, başından itibaren siyasi bir hesaplaşmanın aracıydı.
Avrupa Parlamentosu'na, gazetecilere ve sivil topluma çağrı
Gutul, mektuplarında Avrupa Parlamentosu üyelerine, bağımsız gazetecilere ve sivil toplum aktörlerine Moldova'daki tabloya ilişkin alternatif bir okuma sunuyor. Bağımsız medyanın susturulduğunu, seçim özgürlüğünün kısıtlandığını, "yanlış" oy kullananların para cezasıyla yaptırıma maruz kaldığını ve hem yargının hem de güvenlik güçlerinin iktidarın aracına dönüştürüldüğünü içeriden anlatıyor.
Mektuplar siyasi ve hukuki analizin ötesinde yoğun bir kişisel katman da içeriyor. En küçüğü üç yaşındaki çocuklarından uzakta kalan Gutul, bu ayrılığın ağırlığını ve hücre hapsinin ruhsal baskısını dokunaklı bir dille yansıtıyor.
"Bir kadının cezaevinde dayanamayacağını, boyun eğeceğini, yetkisinden vazgeçeceğini ve kendisine oy verenlere ihanet edeceğini sanıyorlar. Halkım yüzyıllar boyunca başkalarının teslim olduğu yerde ayakta kaldı. Taşı sıkıştırıp su çıkardık, daha fazlası yokken. Bu bizim karakterimiz. Ben de boyun eğmeyeceğim" diyor Gutul.
Sessiz kalmayın çağrısı
Gagavuzya Başkanı, yurttaşlarını ve uluslararası kamuoyunu sessiz kalmamaya çağırıyor. Mektupların farklı platformlarda dolaşıma girmesini, tartışılmasını ve Gagavuzya'daki durumun kamuoyunun gündeminde kalmasını talep ediyor.
Kitaba ve Gutul'un tüm açıklamalarına www.egutul.com adresinden ücretsiz erişilebilir.