İran, son yılların en büyük hükümet karşıtı protesto dalgalarından biriyle karşı karşıya. 28 Aralık'ta enflasyonun hızla yükselmesi ve yerel para biriminin döviz karşısında sert değer kaybetmesiyle birlikte Tahran Kapalı Çarşı’da esnafın başlattığı protestolar, kısa sürede ülke geneline yayıldı.
Reuters'a konuşan İran yetkili, protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının 2 bine yaklaştığını söyledi.
İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı'na (HRANA) göre, protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısı 646'ya yükseldi. 10 bini aşkın kişi ise gözaltına alındı. Ancak İranlı yetkililer, bugüne kadar can kayıpları ve gözaltılara ilişkin resmi bir açıklama yapmadı.
BBC'ye konuşan İranlı bir gazeteci, ülkedeki durumu şu sözlerle özetledi:
"Şu anda dışarı çıkmak, ölümü göze almak demek."
2022 yılında 22 yaşındaki Mahsa Amini'nin başörtüsü kurallarını ihlal ettiği gerekçesiyle gözaltında hayatını kaybetmesinin ardından patlak veren protestolarda yaklaşık 500 kişi yaşamını yitirmiş, 20 binden fazla kişi gözaltına alınmıştı. Bu kez ise yalnızca birkaç hafta içinde can kaybının bu sayının üzerine çıktığı bildiriliyor. Bu da ülkede yaşanan protesto dalgasının büyüklüğünü gözler önüne seriyor.
ABD'DEN ASKERİ MÜDAHALE SİNYALİ
ABD Başkanı Donald Trump'ın, İran hükümetinin ölümcül güç kullanmasına karşı askeri müdahale ihtimalini gündeme getirmesinin ardından İranlı yetkililer pazartesi günü çatışmaya hazır olduklarını, ancak diplomasiye de açık olduklarını duyurdu.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, başkent Tahran'da yaptığı açıklamada, "Savaş arayışında değiliz ama savaşa hazırız" dedi. Arakçi aynı gün açıklamasında ülkedeki durumun kontrol altına alındığını söyledi. Dün, ülkedeki rejim destekçileri Tahran'da gösteri düzenledi.
Ancak perşembe gününden bu yana İran'da uygulanan internet kesintisi ve uluslararası iletişime getirilen kısıtlamalar ülkede ne olup bittiğini değerlendirmeyi zorlaştırıyor. Bu sabah saatlerinde internet kesintileri sonrasında ilk kez cep telefonlarından yurt dışına arama yapılabildiği ifade edildi. Associated Press, Tahran'daki birkaç kişinin Associated Press'i arayabildiğini ancak Dubai'deki AP bürosunun bu numaraları geri arayamadığını belirtti.
İran hükümeti ekonomik zorlukları kabul ederken, protestoları bastırma yoluna gitti ve huzursuzluğun dış güçler tarafından kışkırtıldığını öne sürdü.
İran dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, geçen hafta yaptığı açıklamada hükümetin "geri adım atmayacağını" söyledi ve protestocuları, ABD'nin ölümcül güç kullanılması halinde göstericilere destek vereceğini açıklayan Başkan Trump'ı "memnun etmeye çalışan vandallar" olarak nitelendirdi.
Trump ise pazar günü Air Force One uçağında gazetecilere yaptığı açıklamada, "Bunu çok ciddiye alıyoruz, ordu da inceliyor ve çok güçlü seçenekler üzerinde duruyoruz" dedi.