Haber, ABD Başkanı Trump'ın, "İran ile savaşı sona erdirdik" açıklamasından sonra geldi.

Axios'a konuşan arabulucu ülkelerden bir diplomat ile bir ABD'li yetkiliye göre, olası ABD-İran mutabakat zaptı, Hürmüz Boğazı'nın herhangi bir geçiş ücreti olmaksızın derhal yeniden açılmasını ve İran'ın yükümlülüklerine uyması halinde yaptırımlardan kademeli olarak muaf tutulmasını öngörüyor.

Axios'a konuşan arabulucu ülkelerden bir diplomat ile bir ABD'li yetkiliye göre, olası ABD-İran mutabakat zaptı, Hürmüz Boğazı'nın herhangi bir geçiş ücreti olmaksızın derhal yeniden açılmasını ve İran'ın yükümlülüklerine uyması halinde yaptırımlardan kademeli olarak muaf tutulmasını öngörüyor.

NEDEN ÖNEMLİ?

Mutabakat zaptı, Lübnan'ı da kapsayacak şekilde mevcut ateşkesi 60 gün daha uzatacak. Bu süre zarfında İran'ın nükleer programına ilişkin müzakereler yürütülecek.

Olası metin, İran'ın zenginleştirilmiş uranyum stoklarının nasıl ele alınacağına dair genel bir çerçeve sunuyor. Ancak İran'ın nükleer programına ilişkin somut adımlar, daha sonra müzakere edilmesi planlanan ikinci ve daha ayrıntılı bir anlaşmaya bağlı olacak.

SON DURUM NE?

Anlaşma metninin son halini Axios'a anlatan arabulucu ülkelerden bir diplomat, "ABD ve İran anlaşma metni üzerinde uzlaştı" dedi. Ancak anlaşmanın hala nihai siyasi onaya ihtiyaç duyduğunu da vurguladı.

Kaynaklara göre perşembe akşamı itibarıyla anlaşma İran tarafında üst düzey makamlar tarafından onaylanmış olsa da son söz sahibi olan İran lideri Mücteba Hamaney'in henüz resmi onay vermediği düşünülüyor.

Trump ise anlaşmanın imza töreninin hafta sonu düzenlenmesini beklediğini söyledi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Tahran'ın "henüz nihai kararını vermediğini" açıkladı.

Beyaz Saray son iki ay içerisinde birkaç kez anlaşmanın yakın olduğunu düşünmüş ancak görüşmeler son aşamada başarısız olmuştu. Buna rağmen diplomat, bu kez metnin hayata geçirileceği konusunda iyimser olduğunu söyledi.

İRAN BASINI TASLAĞIN DETAYLARINI PAYLAŞTI

İran basını, İran-ABD arasındaki 14 maddelik mutabakat zaptı taslağına ilişkin yeni detayların ortaya çıktığını ileri sürerek konunun füze programı dahil edilmeden nükleer ve ekonomik konular çerçevesinde yürütüleceğini ileri sürdü.

Yarı resmi Mehr haber Ajansının haberine göre, ABD ile İran arasındaki 14 maddelik mutabakat taslağı hakkında yeni detaylar ortaya çıktı.

Buna göre, mutabakat taslağı, ABD’nin yaptırımları kaldırma, İran çevresindeki güçlerini çekme, deniz ablukasını kaldırma, Hürmüz Boğazı'nı yeniden açma, petrol yaptırımlarını kaldırma ve dondurulmuş İran fonlarını serbest bırakma taahhüdünü içeriyor.

ABD’nin İran ekonomisini yeniden inşa etme planı sunması gerektiği ifade edilen detayda, "İki ülke arasındaki nihai müzakereler ise İran'ın füze programı gündeme alınmadan, nükleer ve ekonomik konular üzerinde yürütülmelidir." ifadelerine yer verildi.

İMZA TÖRENİ HAZIRLIKLARI BAŞLADI

Axios'ın haberinde son gelişmelere göre ABD Hava Kuvvetleri'ne ait dört adet C-17 nakliye uçağı perşembe günü Avrupa'ya hareket ettiğini yazdı. Uçakların, Başkan Yardımcısı JD Vance'in önümüzdeki günlerde Cenevre'de düzenlenmesi planlanan olası imza törenine katılımı için gerekli ekipmanı taşıdığı belirtildi.

PERDE ARKASINDA NELER YAŞANDI?

İki arabulucu ülkenin diplomatları ve ABD'li yetkililere göre geçici anlaşma çarşamba gecesi, Katarlı arabulucu Ali el-Sevadi ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi arasında saatler süren görüşmelerin ardından şekillendi.

Kaynaklar, El-Sevadi'nin görüşmeler sırasında Trump'ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile defalarca telefon görüşmesi yaptığını aktardı.

Trump'ın anlaşmanın tamamlandığını duyurması ise İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu açısından sürpriz oldu.

ABD'li bir kaynağa göre Netanyahu son günlerde Trump yönetimine yakın isimleri arayarak süreç hakkında bilgi almaya çalışıyordu.

ANLAŞMANIN TEMEL MADDELERİ

Mutabakat zaptına göre İran, nükleer programına ilişkin bazı önemli taahhütlerde bulunacak.

Bunların başında nükleer silah edinmemeyi kabul etmesi ve zenginleştirilmiş uranyum konusundaki anlaşmazlığın çözülmesi geliyor.

Üst düzey bir ABD'li yetkili, Trump'ın İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumunun Birleşmiş Milletler denetçileri gözetiminde ülke içinde seyreltilmesi seçeneğine sıcak baktığını söyledi.

Ancak İran'ın nükleer programına yönelik herhangi bir somut adım, ancak ikinci ve daha kapsamlı bir anlaşmanın imzalanması halinde atılabilecek.

Diplomat ise mevcut mutabakatın "nükleer konuların tüm ayrıntılarını içerdiğini" ve "ABD'nin tüm taleplerini karşıladığını" savundu.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE YAPTIRIMLAR

Anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın derhal ve ücretsiz şekilde yeniden açılmasını öngörüyor.

Ayrıca 30 gün içerisinde savaş öncesindeki gemi trafiği seviyelerine dönülmesi hedefleniyor. Buna karşılık ABD'nin uyguladığı deniz ablukası kaldırılacak.

ABD'li yetkililer daha önce Axios'a yaptıkları açıklamada, boğazın yeniden açılmasının ardından İran'a 60 gün boyunca petrol satabilmesine imkan tanıyacak geçici yaptırım muafiyetleri verileceğini söylemişti.

Bu düzenleme İran ekonomisine önemli bir gelir kaynağı sağlayacak.

Yaptırımların hafifletilmesinin kapsamı ise İran'ın ilk anlaşmaya uyum göstermesi ve sonraki müzakerelerde "iyi niyetli" davranmasına bağlı olacak.

Diplomat, "Yaptırımların kaldırılması için belirlenmiş kesin bir tarih yok. Süreç tamamen anlaşmanın uygulanmasına bağlı olacak" dedi.

Anlaşma metninde yurt dışında dondurulmuş milyarlarca dolarlık İran varlığının akıbetine ilişkin ayrıntıların yer alıp almadığı ise net değil.

İran'ın nükleer silaha sahip olmamayı kabul ettiğini söyleyen Trump, "Görüşmelere İran lideri Ayetullah Hamaney de katıldı. Müzakerelere onay verdi. Hamaney'le bir noktada muhtemelen görüşeceğiz" dedi.

Trump, İran'ın nükleer silah sahibi olmamasının kendileri için kırmızı çizgi olduğunu söylüyordu.

ABD enflasyonunun çok yüksek olmadığını savunan Trump, "İran Savaşı bitince enerji fiyatları da düşecek. Çok uzak olmayan bir gelecekte düşecek" açıklamasını yaptı.

Trump ayrıca İran'daki durumun hızla değiştiğini ve sonucun çok iyi olacağını belirtti.

İsrail Başbakanı Netanyahu'yu da eleştiren Trump, İsrail'in Lübnan'la çatışmasından rahatsız olduğunu ifade etti. Trump, Netanyahu'yla öfkeli bir tonda konuştuğunu söyledi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Körfez kıyısındaki İran hedeflerine yönelik saldırıların, "uluslararası sularda görev yapan bir ABD MQ-1 insansız hava aracının düşürülmesi de dahil olmak üzere İran'ın saldırgan eylemlerine karşılık" gerçekleştirildiğini açıkladı.

CENTCOM, X platformunda yaptığı paylaşımda, "ABD savaş uçakları hızlı bir şekilde karşılık vererek İran'a ait hava savunma sistemlerini, bir yer kontrol istasyonunu ve bölgesel sularda seyreden gemiler için açık tehdit oluşturan iki tek yönlü saldırı İHA'sını imha etti" ifadelerini kullandı. CENTCOM ayrıca, devam eden ateşkes sürecinde ABD unsurlarını ve çıkarlarını korumayı sürdüreceğini belirtti.

İran Devrim Muhafızları ise pazartesi günü yaptığı açıklamada, güney İran'daki saldırıda kullanıldığı belirtilen bir ABD hava üssünü hedef aldıklarını duyurdu ancak hangi üssün vurulduğunu belirtmedi.

KUVEYT'TE HAVA SAVUNMA SİSTEMLERİ DEVREDE

Kuveyt'te bulunan ve büyük bir ABD üssüne ev sahipliği yapan bölgede, pazartesi günü hava savunma sistemlerinin füze ve İHA saldırılarını engellediği, ülke genelinde sirenlerin çaldığı bildirildi. Ancak ayrıntı verilmedi.

ABD ile İran, nisan başında yürürlüğe giren ateşkesin ardından, zaman zaman karşılıklı saldırılar düzenlemeye devam etti. Benzer bir karşılıklı saldırı geçen perşembe günü de yaşanmış ve her iki taraf tarafından benzer ifadelerle değerlendirilmişti.

ABD Başkanı Donald Trump, savaşta temel hedefinin İran'ın yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyumla nükleer silah geliştirmesini engellemek olduğunu söyledi. Tahran ise bunu planladığı yönündeki iddiaları sürekli olarak reddediyor.

Trump'ın ayrıca Kasım ayındaki ara seçimler öncesinde Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve ABD'de akaryakıt fiyatlarının düşmesi için baskı altında olduğu ifade ediliyor.

Cooper, bu gerekçeyle "Trump Kennedy Center" olarak değiştirilen merkezin isminin yeniden "Kennedy Center" olarak kullanılmasını kararlaştırdı.

Ayrıca, hükümetin daha önce açıkladığı, tadilat çalışmaları nedeniyle merkezin temmuzdan itibaren iki yıl süreyle kapalı kalacağına ilişkin kararın da durdurulmasına hükmedildi.

Trump'tan tepki

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından Yargıç Cooper'ın kararına tepki gösterdi.

Trump, göreve başlamasından önce merkezin yılda 100 milyon doları aşan kayıplar yaşadığını savunarak, "Ne yazık ki Yargıç Cooper ve radikal sol, Başkan Trump'ın onu herkesin gurur duyabileceği bir şeye dönüştürmesindense onun ölmesini tercih ediyor." görüşünü paylaştı.

Binanın çürümesi sebebiyle tadilata ihtiyaç duyduğuna ilişkin Yargıç Cooper'a sunum yapıldığını anlatan Trump, buna rağmen böyle bir karar verdiğini ve Cooper'ın bu yüzden kendisinden utanması gerektiğini savundu.

"Kennedy Center"ın isminin değiştirilmesi

Beyaz Saray, geçen yıl aralık ayında Washington’ın sembol mekanlarından "Kennedy Center"ın adının “Trump-Kennedy Center” olarak değiştirileceğini açıklamış, ardından binaya ve mekanın internet sitesine Trump'ın adı eklenmişti.

Bu durumun ardından sanat camiasından tepki gelmiş ve "Kennedy Center"da 2006'dan bu yana performans sergileyen müzisyen Chuck Redd, Noel arifesindeki konserinden geri çekilmişti.

Öte yandan şubatta da Trump, merkezin 4 Temmuz’da kapatılacağını ve iki yıl sürecek tadilat çalışmaları kapsamında yeni eğlence kompleksinin inşaatına da eş zamanlı başlanacağını açıklamıştı.

Rubio, boğazların engelsiz ve geçiş ücreti olmadan kullanıma açık olması ve bunun herhangi bir anlaşmaya varılır varılmaz yürürlüğe girmesi gerektiğini ifade etti.

Tutumlarının gayet açık olduğunu ve ABD Başkanı Donald Trump'ın birkaç gün önce bölgedeki bazı liderlerle tarihi bir görüşme yaptığını söyleyen Robio, "Ön taslağın nasıl olması gerektiği konusunda güçlü bir uyum ve mutabakat olduğunu düşünüyorum." dedi.

Rubio, metindeki anlaşmazlıkların çözümünün birkaç gün sürebileceğini belirterek, "O yüzden bu konuları tek tek ele almamız gerekecek. Bir anlaşma olacak. Ya iyi bir anlaşma olacak ya da hiç anlaşma olmayacak." diye konuştu.

Bakan Rubio, Quad Dışişleri Bakanları toplantısında yaptığı konuşmada ise üye ülkeler arasında bilgi paylaşımını güçlendirmek amacıyla "Hint-Pasifik Deniz Gözetleme İşbirliği Girişimi"ni başlattıklarını duyurdu.

Quad

Dörtlü Güvenlik Diyaloğu (QSD) ya da "Quad" olarak bilinen, ABD, Avustralya, Hindistan ve Japonya arasında 2007'de başlatılan diyalog forumu 2017'de "dörtlü ittifak" haline dönüştürülmüştü.

Çin'e karşı gayriresmi stratejik forum olarak bilinen ve "Asya'daki demokrasi yayı" şeklinde nitelendirilen ittifak, düzenli toplantılarla karşılıklı bilgi alışverişi yapıyor.

İran'la yürütülen müzakerelerin son durumu ve görüşmelerin çökmesi halinde ortaya çıkabilecek senaryoların masaya yatırıldığı toplantıya ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Savunma Bakanı Pete Hegseth, ABD Merkezi Haberalma Teşkilatı (CIA) Direktörü John Ratcliffe ve Trump'ın Özel Kalemi Susie Wiles da katıldı.

Yetkililer, İran ile yürütülen müzakere sürecinde ilerleme sağlanamaması halinde Trump'ın İran'a yönelik yeni saldırılar düzenleme seçeneğini değerlendireceğini öne sürdü.

Diplomatik sürece ilişkin bilgi sahibi bir yetkili ise İran'la görüşmeleri "ızdıraplı" olarak nitelendirirken olası anlaşmanın taslak metninin her gün taraflar arasında gidip geldiğini ancak kayda değer gelişme sağlanamadığını belirtti.

CBS News'e konuşan kaynaklar ise Trump yönetiminin İran'a yönelik yeni askeri saldırılar için hazırlık yaptığı iddiasında bulundu.

Kaynaklara göre, bazı ABD askeri ve istihbarat personeli, olası saldırılar nedeniyle izinlerini iptal etti, İran'dan gelebilecek olası misillemelere karşı Orta Doğu'daki askeri personel ve üs planlamasında değişikliğe gidildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın açıklamalarından öne çıkanlar şöyle:

Geleceğe yön verme noktasında dijitalleşerek kalkınan Türk Dünyası vizyonunu belirlememiz büyük önem taşıyor. Ortak Türk alfabesinin geniş bir alanda kullanılması önemlidir. Türk Dili modeli ve benzeri yapay zeka temelli girişimler desteklenmeli.

Sınamalar karşısında istişare mekanizmalarımızı güçlendirmeliyiz. Savunma sanayiindeki tecrübelerimizi teşkilat üyeleriyle paylaşmaya hazırız.

Türk dünyasının, KKTC ile siyasi, ekonomik, kültürel ilişkilerini kuvvetlendirerek sürdürmesini temenni ediyorum.

'DİJİTAL VİZYONDA BİRLİK'

Gaspıralı'nın dilde, fikirde, işte birlik şiarına, 115 yıl sonra şimdi bizlerin 'dijital vizyonda birlik' ifadesini eklememizin zamanı gelmiştir.

Siber güvenlik, bugünün dünyasında tıpkı kara, hava ve denizdeki güvenlik gibi hayati ve zaruridir.

Müteakip dönem başkanlığımız sırasında TDT bünyesinde siber güvenlik alanındaki eş güdüm ve işbirliğini daha ileri taşımayı hedefliyoruz.

Ortak dilimizin zenginliğini, dijital dünyada görünür kılacak Türk dili modeli, benzeri yapay zeka temelli girişimlerin desteklenmesi gerektiğine inanıyoruz.

Çin Devlet Başkanı Xi ile nükleer silahsızlaşma konuştuğunu söyleyen Trump, bu konuya dair ayrıntı vermedi.

"ÇİN'DEN HÜRMÜZ İÇİN BASKI İSTEDİM"

Trump, Xi'nin de İran'ın nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini düşündüğünü söyledi ve "İran nükleer programını 20 yıl boyunca askıya almalı ve bu gerçek taahhüt olmalı" dedi. Trump, Çin'den Hürmüz Boğazı için baskı yapmalarını istediğini de aktardı.

ABD Başkanı ayrıca, "Önümüzdeki birkaç gün içinde İran petrolünü satılan alan Çin petrol şirketlerine yönelik yaptırımların kaldırılması konusunda karar vereceğim" dedi.

New York Times'ın İran'ın füze kapasitesinin önemli ölçüde koruduğu yönündeki haberini yalanlayan Trump, "NYT'nin İran hakkındaki haberleri vatana ihanet. İran füzelerinin yüzde 80'i tükendi" ifadelerini kullandı.

"TAYVAN'I KONUŞTUK"

Trump ayrıca Çin lideriyle Tayvan hakkında görüştüğünü ve bu konuda bir anlaşmazlık olduğunu düşünmediğini söyledi ve şöyle konuştu: "Tayvan'a silah satışlarını görüştük; kararları ben vereceğim. Tayvan konusunda bir anlaşma yapmadım"

Trump, Çin'in İran müzakerelerine yardımcı olmayı ve Tahran'a askeri teçhizat sağlamamayı kabul ettiğini de belirterek, Çin liderinin Hürmüz Boğazı'nın geçiş ücretlerinden arındırılmış olmasını istediğini de sözlerine ekledi. Trump, "Onların doymak bilmeyen bir enerji iştahı var, bizim ise sınırsız enerjimiz var" ABD'nin Suudi Arabistan ve Rusya'nın toplamından daha fazla petrol ve doğalgaz ürettiğini belirterek "Biz onların iki katı kadar petrol ve doğalgaz üretiyoruz" diye konuştu.

ABD Enerji Bilgi İdaresi'ne göre Çin, İran petrolünün açık ara en büyük alıcısı olup, İran'ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90'ını satın almakta. Öte yandan, ABD'nin Çin'e ham petrol ve petrol ürünleri ihracatı da, bir önceki yıla göre yüzde 25 azalarak geçen yıl 237,8 milyon varile geriledi ve art arda ikinci yıl düşüş gösterdi. Özellikle ham petrol ihracatı, 2023′ten 2025′e kadar yüzde 95 oranında düşerek yaklaşık 8,4 milyon varile indi.

Çin Dışişleri Bakanlığı Cuma günü yaptığı açıklamada, iki liderin Perşembe günkü görüşmede 'bir dizi yeni uzlaşmaya' vardığını, bunun içinde önümüzdeki üç yıl ve sonrasında ikili ilişkilerde 'yapıcı, stratejik istikra' kurma konusunda da bir anlaşmanın da bulunduğunu belirtti.

BBC'nin haberine göre, Bakan de la O Levy, devlet medyasına verdiği röportajda, ABD Başkanı Donald Trump'ın 30 Ocak'taki kararnamesinden bu yana Küba'ya uygulanan petrol engeline ilişkin konuştu.

ABD'nin ablukasının tedarik akışını zorlaması nedeniyle Küba'nın enerji sisteminin 'kritik durumda' olduğunu dile getiren de la O Levy, ham petrol, benzin ve motorin stoklarının tamamen bittiğini ifade etti.

Bakan de la O Levy, ellerinde sadece ülkedeki kuyulardan elde ettikleri doğal gazın kaldığını söyleyerek, enerji krizi nedeniyle başkent Havana'nın bazı bölgelerinde 22 saate ulaşan elektrik kesintileri olduğunu kaydetti.

- ABD'nin Küba'ya petrol engeli

ABD Başkanı Trump, 30 Ocak'ta Küba'ya petrol satan veya sağlayan ülkelerden gelen tüm mallara gümrük vergisi uygulanmasını öngören başkanlık kararnamesini imzalamıştı.

Beyaz Saray, bu kararın, Küba'nın 'zararlı eylem ve politikalarına' karşı ABD'nin ulusal güvenlik ve dış politika çıkarlarını korumayı amaçladığını savunmuştu.

Trump, 1 Şubat'ta Küba yönetimiyle petrol tedarikinin düzenlenmesi konusunda görüşmelerin başlatıldığını duyurmuş, Küba ise bunu yalanlamıştı.

Hükümet, dışarıdan petrol gelmeden ayakta kalabilmek için acil durum paketini devreye sokmuştu.

Trump ve Xi'nin ikili görüşmesi yaklaşık iki saat sürdü. Çin lideri Xi, Trump ile görüşmesinin ardından ABD'li CEO'larla görüştü. Bu görüşmenin ardından iki lider Cennet Tapınağı'na geçti.

GÖRÜŞMENİN BAŞLANGICINDA AÇIKLAMALAR

Xi, görüşmenin başlangıcında yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Trump'la iki ülkeyi ve dünyayı ilgilendiren konuları tartışmayı ve ilişkileri doğru yönde ilerleterek Çin-ABD ilişkilerinin geleceğinde yeni bir sayfa açmayı istediklerini söyledi.

Bugün küresel düzeyde yüzyılda görülmeyen dönüşümlerin hız kazandığını, uluslararası durumun kaygan ve çalkantılı olduğunu, dünyanın yeni bir tarihi kavşakta olduğuna işaret eden Xi, "Çin ve ABD zamanın sorunlarına birlikte yanıt vermeli." dedi.

Çin ve ABD'nin farklılıklarından çok ortak çıkarları olduğunu, bir ülkenin başarısının diğeri için şans olduğunu vurgulayan Xi, iki ülkenin rakip değil ortak olması, birbirlerinin başarısına ve refahına katkı sağlayarak, büyük güçlerin iyi geçinmesi ve doğru yolunu bulması gerektiğini ifade etti.

Xi, iki ülke arasında güç çatışmasının zorunlu ve kaçınılmaz olmadığı, iki ülke arasındaki iyi ilişkilerin dünyanın da faydasına olduğuna işaret ederek, "Çin-ABD ilişkilerinin dev gemisine doğru bir güzergah vererek 2026'yı ilişkilerde yeni bir sayfa açan tarihsel bir dönüm noktası haline getirmeye hazırız." diye konuştu.

TRUMP: Xİ İLE HARİKA BİR İLİŞKİMİZ VAR

ABD Başkanı Trump da görüşmesi öncesi yaptığı kısa açıklamada şu ifadeleri kullandı:

Çin Devlet Başkanı Xi ile harika bir ilişkimiz var, geleceğimiz harika olacak. Çin ile rakip değil ortak olmalıyız. Büyük ticaret anlaşmaları için buradayız. Çin'e şirketlerin en düzey isimleri ile geldik ticaret ve iş yapmak için buradayız

Geçen hafta İşçi Partisi'nin yaşadığı kötü seçim sonuçlarının ardından, hükümetinden dört isim, aralarında İçişleri Bakanlığı'ndan Jess Phillips'in de bulunduğu, istifa ederken, çok sayıda İşçi Partili milletvekili de onun görevden ayrılmasını talep ediyor.

BBC İngiltere Başbakanı Starmer'ın nasıl bu noktaya geldiğini ve neler yaşandığını derledi.

SON GELİŞMELER NELER?

İçişleri Bakanı Shabana Mahmood dahil olmak üzere birçok kabine üyesi, başbakandan görevi bırakması için bir takvimi açıklamasını istiyor. Ancak dün yapılan haftalık kabine toplantısında Starmer, istifa etmeye niyeti olmadığını söyledi ve olası rakiplerine liderlik için resmi meydan okuma çağrısı yaptı.

Parti kurallarına göre bir liderlik yarışının başlayabilmesi için herhangi bir milletvekilinin 81 meslektaşının (İşçi Partisi milletvekillerinin yüzde 20'si) desteğini alması gerekiyor; henüz böyle bir girişim yok.

Toplantının ardından İskan ve Topluluklardan Sorumlu Devlet Bakanı Steve Reed ve Çalışma ve Emeklilik Bakanı Pat McFadden gibi önemli müttefikler Starmer'a desteklerini sürdürdüklerini açıkladı.

Olası liderlik rakiplerinden biri olarak görülen Sağlık Bakanı Wes Streeting ise Downing Street'ten ayrılırken gazetecilere yorum yapmadı. BBC, Streeting'in yeterli çoğunluğu oluşturmasının mümkün olmadığını yazdı.

Dışişleri Bakanlığı'ndan Jenny Chapman, liderlik konusunda "bir tartışma" olduğunu kabul etti ancak kabine masasında hiçbir bakanın Starmer'a açıkça karşı çıkmadığını söyledi

PARTİDE HAVA NASIL?

80'den fazla İşçi Partisi milletvekili, Starmer'ın derhal istifa etmesini ya da görevini bırakacağına ilişkin bir takvim açıklamasını istedi.

Jess Phillips, Zubir Ahmed, Alex Davies-Jones ve Miatta Fahnbulleh dahil dört bakan hükümetten istifa etti. Pazartesi günü altı bakan yardımcısı da görevlerinden ayrıldı ve yerlerine yeni atamalar yapıldı.

BBC, daha fazla istifa haberinin gelmesinin beklendiğini kaydetti.

100'den fazla İşçi Partisi milletvekili ise "Bu bir liderlik yarışının zamanı değil" diyerek meslektaşlarını göreve odaklanmaya çağıran bir bildiriye imza attı.

Wes Streeting ile birlikte eski başbakan yardımcısı Angela Rayner, Starmer'a karşı en güçlü potansiyel rakipler arasında görülüyor.

Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham da destek buluyor, ancak aday olabilmesi için milletvekili olması gerekiyor; bu da süreci uzatabilir.

BU NOKTAYA NASIL GELİNDİ?

Başbakan, Pazartesi günü yaptığı bir konuşmayla pozisyonunu güçlendirmeye çalıştı. Ancak bu hamle ters tepti; konuşmanın ardından Starmer'ın istifasını isteyen milletvekillerinin sayısı hızla arttı

Milletvekillerinin isyanı, İşçi Partisi'nin geçen hafta yaşadığı ağır seçim yenilgisinin ardından geldi. İngiltere yerel seçimlerinde yaklaşık bin 500 belediye meclis üyesi kaybedildi.

Parti Galler'de iktidardan düştü ve İskoçya Parlamentosu seçimlerinde tarihinin en kötü sonucunu aldı. Seçimler, düşük anket sonuçları ve Peter Mandelson'ın ABD büyükelçisi olarak atanması kararının yarattığı tartışmalar nedeniyle Starmer’ın liderliği için kritik bir sınav olarak görülüyordu; bu karar bazı milletvekillerinin onun yargı yeteneğini sorgulamasına yol açtı.

Beyaz Saray kaynaklarının aktardığına göre Apple CEO’su Tim Cook, Tesla CEO'su Elon Musk, BlackRock CEO'su Larry Fink ve Boeing CEO'su Kelly Ortberg de bu hafta Çin gezisine katılacak .

Trump’ın Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile yapacağı görüşmelere katılacak heyete Blackstone’dan yetkililerin de dahil olması bekleniyor. Listenin tamamının henüz açıklanmadığı ve çok sayıda daha üst düzey yöneticinin ziyarette yer alabileceği belirtildi. Birçok üst düzey yöneticinin, Trump’ın Pekin ile bir dizi iş anlaşması ve satın alma sözleşmesi imzalamayı umduğunu söylediği geziye katılacakları ifade edildi.

Zirve gündeminde ticaret, yapay zeka, ihracat kontrolleri, Tayvan ve İran Savaşı konularının ele alınması bekleniyor.

Cuma günü Citigroup’tan Fraser, CNBC'ye verdiği demeçte "İki ekonomik süper güç arasında etkileşim görmenin çok önemli olduğunu düşünüyorum. Hepimizin bu etkileşimin gerçekleşmesine ihtiyacı var" demişti.

ABD Başkanı Donald Trump'ın, Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan tarafsız ülkelere ait ticari gemilere eskort sağlamak amacıyla başlattığı, "Özgürlük Projesi" olarak adlandırdığı operasyonunu, Suudi Arabistan'ın ülkesine ait üs ve hava sahası kullanımını askıya almasının ardından durdurduğu öne sürüldü.

NBC News'ün isimlerini vermek istemeyen iki ABD'li yetkiliye dayandırdığı haberine göre, Trump'ın sosyal medya hesabından duyurduğu operasyon, Körfez ülkelerinde sürpriz etkisi yarattı.

Yetkililer, Suudi Arabistan yönetiminin, ABD ordusunun Prens Sultan Hava Üssü'nden uçuş gerçekleştirmesine ve ülkenin hava sahasını kullanmasına izin vermeyeceğini Washington'a bildirdiğini öne sürdü.

Trump ile Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman arasında yapılan görüşmeden de sonuç çıkmadığını ileri süren yetkililer, bunun üzerine Trump'ın operasyonu geçici askıya aldığını iddia etti.

Öte yandan Beyaz Saray yetkilisi, bölgedeki müttefiklerin konu hakkında önceden haberdar edildiğini savundu.

"Özgürlük Projesi"

Trump, 4 Mayıs itibarıyla, Hürmüz Boğazı'nda mahsur kalan ve Orta Doğu'daki krizle ilgisi olmayan "tarafsız" ülkelere ait gemilerin, boğazdan geçişine yardım etmeye başlayacaklarını açıklamış ve buna "Özgürlük Projesi" adını vermişti.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Beyaz Saray'da verdiği basın brifinginde İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatmasından ötürü Körfez bölgesinde 87 farklı ülkeden yaklaşık 23 bin sivilin kurtarılması için "Özgürlük Projesi" adlı operasyonu başlattıklarını savunmuştu.

Trump, 6 Mayıs'ta yaptığı açıklamada, Özgürlük Projesi'nin kısa süreliğine durdurulmasına karar verdiklerini bildirmişti.

Kalibaf, X sosyal medya platformundaki hesabından paylaştığı mesajında, daha önce de bir çok kez "anlaşma yakın" haberleri yapan ve ABD Başkanı Donald Trump'ın sık sık demeç verdiği Amerikan "Axios" platformundaki haberi alaycı bir dille reddetti.

Sosyal medyada doğrulanmamış ve kaynaksız iddialarla alay etmek için kullanılan ve kabaca ""Bana güven kardeşim" anlamına gelen "Source: Trust Me Bro" ifadesine gönderme yapan Kalibaf, Axios'un haberi için İngilizce "sahte", "uydurma" anlamına gelen "faux" kelimesine atıfla "Fauxios Operasyonu" değerlendirmesi yaptı.

Axios, dün ismi açıklanmayan ABD'li yetkililere dayandırdığı haberinde, İran ile ABD'nin savaşı sona erdirmek için mutabakat zaptı imzalamaya yakın olduğu iddia edilmişti.

Habere göre Axios'a konuşan kaynaklar İran'dan önümüzdeki 48 saat içinde birkaç önemli konuda cevap bekliyor.

Anlaşma, İran'ın nükleer zenginleştirme faaliyetlerini askıya almayı taahhüt etmesini ve ABD'nin yaptırımları kaldırmasını, İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını öngörüyor.

ABD-İran Anlaşması, her iki tarafın da Hürmüz Boğazı'ndan geçişle ilgili kısıtlamaları kaldırmasını da içeriyor.

Axios'un haberinden yaklaşık 1 saat sonra İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, "ABD'nin hazırladığı 14 maddelik barış teklifi tarafımıza iletildi, değerlendiriyoruz" açıklamasını yaptı.

İran Devrim Muhafızları: Yeni prosedürle güvenli geçişler sağlanacak

İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD'nin tehditlerinin sona ermesinin ardından "yeni prosedürlerle" Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişin sağlanacağını bildirdi.

ABD-İsrail'in, İran'a saldırılarıyla başlayan savaş sonrasında Tahran'ın fiilen geçişlere kapattığı Hürmüz Boğazı ve çevresinde demirli bekleyen gemilerin kaptan ve armatörlerinin bu süreçte "İran'ın kurallarına uygun olarak" hareket ettikleri belirtilerek, "Fars (Basra) Körfezi ve Umman Körfezi'ndeki kaptanlar ile gemi sahiplerine, İran'ın Hürmüz Boğazı kurallarına uymalarından ve bölgesel denizcilik güvenliğine katkılarından dolayı teşekkür ediyoruz." denildi.

Açıklamada, "Saldırganın tehditlerinin etkisiz hale getirilmesiyle ve yeni prosedürlerle Hürmüz Boğazı üzerinden güvenli ve sürekli geçiş sağlanacaktır." ifadeleri kullanıldı.

ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırılarıyla başlayan savaş sırasında İran, Hürmüz Boğazı'nı kapatmış, "izinsiz" geçmeye çalışan gemileri füze ve dronlarla vurmuştu. İranlı yetkililer, savaş sonrasında Hürmüz Boğazı'ndan "güvenli geçiş" ücreti alınmasını öngören yasa tasarısı hazırlandığını duyurmuştu.

İran lideri Ayetullah Mücteba Hamaney, ülkesinin Hürmüz Boğazı'nda "yeni yönetim planı" uygulayacaklarını bildirmişti.

"Ne olursa olsun, biz kazanacağız. Ya doğru anlaşmayı yaparız ya da askeri açıdan çok kolay bir şekilde kazanırız" diyen Trump, "Aslında o noktada zaten kazandık. Bunu milyonlarca kez söylediğimi duymuşsundur, başkaları da söylüyor. Ellerinde 159 gemi vardı Hugh. Şimdi hiçbiri yok. Hepsi denizin dibinde. Bugün onların sekiz teknesini daha etkisiz hale getirdik. Şimdi ellerinde yalnızca küçük, hızlı tekneler kaldı." dedi.

"İRAN'IN BANA VE MEDYAYA KONUŞTUKLARI ARASINDA BÜYÜK FARK VAR"

İran'ın üst düzey isimlerinin ABD-İsrail saldırılarında öldürülmesine ilişkin soruyu yanıtlayan Trump, "Şu an karşı karşıya olduğumuz isimlerin, ilk gruba göre çok daha iyi olduğunu düşünüyorum. İlk grup tamamen kontrolden çıkmıştı ve kendi ülkeleri için yanlış olanı yapıyordu.

Ayrıca şunu da gördüm: Benimle konuştuklarında söyledikleriyle medyaya söyledikleri arasında çok büyük fark var. Televizyona konuştukları dil bambaşka." dedi.

"NATO YANIMIZDA DEĞİLDİ"

Trump, NATO ülkelerine yönelik tepkisine ilişkin soruyu şu şekilde yanıtladı:

"Bence İran ile yaşadığımız bu çatışmadan çıkan önemli sonuçlardan biri de bu oldu. NATO bizim yanımızda değildi. Biz kısa sayılabilecek bir zaman diliminde NATO için trilyonlarca dolar harcadık. Ben göreve gelmeden önce ödemelerin yüzde 100'ünü biz yapıyorduk. Yüzde 80 değil, yüzde 50 değil, tamamını.

Şimdi daha fazla ödüyorlar. Füzeleri satın alıyorlar, bedelini de ödüyorlar. Sonra muhtemelen bunları Ukrayna'ya veriyorlar ve Ukrayna bunları etkili biçimde kullanıyor. Ama iş ciddiye bindiğinde NATO’nun bir "kağıttan kaplan" olduğu ortaya çıktı. İhtiyacımız olduğunda yanımızda değillerdi. Ve eğer daha büyük bir kriz çıkarsa, umarım çıkmaz, yine bizim için orada olacaklarına inanmıyorum."

İran'da yapması gerekenlerin çoğunu hallettiklerini savunan Trump, "Muhtemelen savaş iki hafta ya da üç hafta sürecek" dedi.

"KÜBA'YI ÖZGÜRLEŞTİRMEK ONUR OLURDU"

Trump, "Venezuela için yaptığınızı Küba için de yapacak mısınız?" sorusunu şöyle yanıtladı:

"Küba hakkında çok fazla konuşmak istemiyorum, sadece İran'dan dönüş yolunda, o işi bitirdikten sonra, birer birer yapmak isteyeceğinizi söyleyebilirim. Küba halkı, şu anda harap durumda. Bu yüzden onu özgürleştirmek bir onur olurdu. Biliyorsunuz, tüm Küba oylarını aldım. ABD'deki Küba oylarının yüzde 94'ünü aldım. Ve biliyorsunuz, açıkçası, bir şeyler yapma yükümlülüğüm var. Kübalılara yaptıkları, Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan insanların ailelerine yaptıkları akıl almaz şeyler. Bu açıdan İran'a çok benziyorlar."

Hegseth, Pentagon’un şu ana kadar 25 milyar dolarlık maliyete ve 14 Amerikan vatandaşının hayatına mal olduğunu belirttiği bir çatışmanın gölgesinde geçen tartışmalı oturum sırasında, İran’daki savaşı sorgulayan her iki partiden Kongre üyelerini sert bir dille eleştirdi.

Savunma Bakanlığı’nın gelecek yıl için talep ettiği yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık bütçeyi onaylatmak isteyen Hegseth, konuşmasının büyük bir bölümünü bu fonun sağlanabilmesi için onayları gereken temsilcilere sert eleştiriler yöneltmeye ayırdı.

Savunma Bakanı, Temsilciler Meclisi Silahlı Kuvvetler Komitesi'ne hazırladığı konuşmasında, temsilciler henüz tek bir soru bile sormadan, "Şu anda karşı karşıya olduğumuz en büyük zorluk, en büyük düşman, Kongre'deki Demokratlar ve bazı Cumhuriyetçilerin pervasız, beceriksiz ve yenilgici sözleridir" dedi.

Yaklaşık beş saat süren oturum boyunca birçok kez Hegseth kendisine soru yönelten Demokratlara karşı o kadar saldırgan bir tavır sergiledi ki, komitenin Cumhuriyetçi Başkanı, Hegseth'i temsilcilere saygı göstermesi için uyarmak amacıyla duruşmayı durdurdu.

Hegseth, Pentagon'un 2027 mali yılı için 1,5 trilyon dolarlık bütçe talebini gerekçelendirirken, ABD/İsrail-İran savaşı nedeniyle artan benzin ve gıda fiyatlarına ilişkin soruları "tuzak" olarak nitelendirdi.

Hegseth, söz konusu soruyu, "İran şu an nükleer silaha sahip olsaydı, dünyanın neye benzeyeceğini düşün. İran'ın nükleer bomba elde etmemesini sağlamak için ne kadar öderdiniz?" sözleriyle geçiştirdi.

Komitede söz alan Temsilciler Meclisi Üyesi John Garamendi, Hegseth'i, ABD'nin İran'la savaşa girmesinin nedenleri ve savaşın nasıl ilerlediği konusunda kamuoyunu yanıltmakla suçladı.

Demokrat California temsilcisi Garamendi, "Ordu bu savaşı taktiksel olarak başarıyla yürütmüş olsa da strateji inanılmaz bir beceriksizlik örneği olmuş ve Amerika'ya ve dünyaya muazzam ekonomik zararlar vermiştir." ifadelerini kullandı.

Trump'ın Başkomutanlık için "zihinsel yeterliliği" sorgulandı

Demokrat Kongre üyesi Sara Jacobs, Savunma Bakanı Peter Hegseth'e bütçe oturumunda Başkan Donald Trump'ın İran'a yönelik açıklamaları ve diğer paylaşımları bağlamında "zihinsel durumu" hakkında sorular yöneltti.

California temsilcisi Jacobs, Savunma Bakanı'na, "Başkan'ın Başkomutan olarak görev yapmaya yetecek kadar zihinsel olarak yeterli olduğuna inanıyor musunuz?" sorusunu yöneltti.

Jacobs'un bu sorusuna "Aynı soruyu 4 yıl boyunca Joe Biden'a da sordunuz mu?" sözleriyle cevap veren Hegseth, Biden'ın "nerede ise konuşmayacak durumda olduğu", belgelerin imzalanması için "otomatik kalem" kullanmak durumunda kalacak kadar sağlık sorunu yaşadığını söyledi.

Jacobs bunun üzerine, Trump'ın kendisini Hazreti İsa olarak tasvir eden görselini salondakilere göstererek "Ben Yahudiyim, bu yüzden bu beni pek rahatsız etmiyor ancak anladığım kadarıyla bu, birçok Hristiyan için oldukça rahatsız edici. Peki, bu paylaşımı nasıl açıklayacaksınız?" ifadelerini kullandı.

Hegseth'e eleştiriler, İran savaşı ve maliyeti konusunda devam etti

İran savaşının maliyeti konusunda Hegseth'in verdiği rakamların doğru olmadığını savunan Demokrat Temsilciler Meclisi üyesi Salud Carbajal, "bazı tahminlere göre" İran'daki savaşın ABD'li vergi mükelleflerine maliyetinin günde yaklaşık 1 milyar dolar olduğunu savundu.

Carbaja, "Sayın Hegseth, bana ve sanırım Amerikan halkına göre, bu savaşı neden başlattığımız, nasıl biteceği ve bundan kimin ne kazandığı belirsiz. İran'ın nükleer silahlarla ilgili yarattığı sorunun maliyeti 631 milyar dolar." diye konuştu.

Diğer Demokrat Kongre üyesi Seth Moulton da Savunma Bakanı Hegseth'e, İran savaşının vergi mükellefine ortalama maliyeti konusunda "hiçbir fikri olup olmadığını" sordu.

Hegseth, Moulton'a, "İran'ın elinde nükleer silah bulundurmasının maliyeti nedir?" diye karşılık verdi.

Öte yandan, Hegseth'le aynı partiden Kongre üyesi Nancy Mace ise Savunma Bakanı'nın kendi beklentilerini fazlasıyla karşıladığını belirtse de İran'daki savaşla ilgili ek fonlamayı desteklemeyeceğini, kara birliklerinin konuşlandırılmasına karşı çıktığını kaydetti.

Söz konusu ziyaret, Kral Charles'ın, ABD Başkanı Donald Trump ile Beyaz Saray'da bir araya gelmesini, resmi akşam yemeğine katılmasını ve ABD Kongresi'nin ortak oturumunda konuşma yapmasını kapsıyor. Bu konuşma, bir İngiliz hükümdarının 1991'de Kraliçe II. Elizabeth'in ardından Kongre'ye ikinci hitabı olacak.

İki ülke arasında gerilimli siyasi zemin

Ziyaret, özellikle ABD ve İsrail'in İran'a yönelik savaşı ve tarafların farklı tutumları nedeniyle gerilen İngiltere-ABD ilişkilerinin gölgesinde gerçekleşiyor. İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın hükümeti, ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonlarına doğrudan katılmama kararı alması, Washington yönetiminin sert eleştirilerine neden oldu.

Trump'ın İngiltere'ye yönelik gümrük tarifesi tehdidi ve sert söylemleri de Londra-Washington hattındaki gerilimi daha da artıran başlıklar arasında yer aldı.

Bu gelişmelerin ardından İngiltere'de bazı siyasetçiler, Kral'ın ABD ziyaretinin zamanlamasını eleştirdi. Muhalefetteki Liberal Demokrat Parti lideri Ed Davey, Kral'ın ziyaretinin iptal edilmesi çağrısında bulunarak, bunun Trump için "diplomatik kazanım" anlamına geleceğini ifade etti.

Muhalefetteki Yeşiller Partisi ile iktidardaki bazı İşçi Partisi milletvekilleri de benzer şekilde söz konusu ziyaretin ertelenmesi gerektiğini savundu. Buna karşın, İngiltere hükümeti ziyaretin uzun vadeli ilişkiler açısından önemine vurgu yaptı.

Birleşik Krallık Başbakanı Starmer, ziyaretin iki ülke arasındaki tarihi bağları yansıttığı görüşünü dile getirerek, İngiliz monarşisinin, "iki ülke arasındaki kalıcı ilişkilerin önemli hatırlatıcısı" olduğunu kaydetti.

Ziyaretin içeriği ve programı

Kral Charles ve eşi Kraliçe Camilla'nın ABD ziyareti programı, Washington, New York ve Virginia'yı kapsıyor.

İlk olarak Beyaz Saray'da düzenlenen resmi törende askeri karşılama yapılırken, iki ülkenin ulusal marşları çalındı ve 21 pare top atışı gerçekleştirildi. Kral ve Kraliçe ayrıca, Beyaz Saray bahçesindeki etkinliklere katıldı.

Ziyaret kapsamında, 11 Eylül Anıtı'na çelenk bırakılması, çeşitli toplumsal gruplarla görüşmeler ve kültürel etkinlikler planlanıyor.

Ziyaret sırasında düzenlenen resepsiyonlara siyaset, iş dünyası ve sivil toplumdan yüzlerce davetlinin katılımıyla, iki ülke arasındaki ekonomik ve kültürel ilişkilerin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Kral'ın ABD Kongresi'nde yapacağı konuşmanın, ziyaretin en kritik anlarından biri olması bekleniyor. Bu konuşmada, hem İngiltere'nin politik pozisyonunu yansıtması hem de ABD ile ilişkileri zedelememesi açısından dikkatli dil kullanılması öngörülüyor.

Kral'ın ABD ziyareti, siyasi koşullar nedeniyle "önemli riskler" barındırıyor

Kral Charles'ın ABD ziyareti, Birleşik Krallık'ın geleneksel diplomasi araçlarından biri olan monarşi üzerinden yürütülen "yumuşak güç" stratejisinin parçası olarak görülüyor.

Birleşik Krallık'ın Washington Büyükelçiliği, ziyaretin iki ülke arasındaki "ortak değerler ve tarihi bağları" güçlendirmeyi amaçladığını belirtirken, mevcut siyasi gerilimler bu hedefin ne ölçüde gerçekleşeceği konusunda soru işaretleri yaratıyor.

Diplomatik çevreler, ziyaretin "yüksek risk, yüksek hassasiyet" taşıdığı değerlendirmesinde bulunurken, İngiltere açısından bunun hem siyasi hem de sembolik bir denge süreci olduğu ifade ediliyor.

Uzmanlara göre, mevcut siyasi gerilimler ve Trump yönetiminin öngörülemez politikaları, ziyaretin diplomatik açıdan hassas zeminde ilerlemesine neden oluyor.

Uzmanlar, ziyaretin "yumuşak güç" unsuru olarak planlanmasına rağmen mevcut siyasi koşullar nedeniyle önemli riskler barındırdığına dikkati çekiyor.

Ziyaretin, İngiltere-ABD ilişkilerini onarma yönünde bir adım mı olacağı yoksa mevcut görüş ayrılıklarını daha görünür hale mi getireceği, ilerleyen süreçte netlik kazanacak.

Af Örgütü, Kral'ın ziyaretini "ulusal aşağılanma" olarak niteledi

Londra merkezli Uluslararası Af Örgütü (Amnesty), Kral Charles ve eşi Camilla'nın ABD ziyaretine yönelik sert eleştirilerde bulundu.

Örgütün İngiltere Direktörü Kerry Moscogiuri, yaptığı yazılı açıklamada, Kral'ın ABD ziyaretini "ulusal aşağılanma" olarak nitelendirerek, İngiltere hükümetine ABD politikalarına karşı daha güçlü tutum alması çağrısı yaptı.

Moscogiuri, ABD yönetiminin uluslararası hukuk ve insan haklarına yönelik yaklaşımını eleştirerek, İngiltere'nin bu politikalara karşı yeterince karşı durmadığını savundu.