Ticaret Bakanlığı, cep telefonu, tablet, akıllı saat, bilgisayar, oyun konsolu ve modemlerin ardından televizyonları da yenilenerek yeniden satışa sunulabilecek ürünler arasına dahil etmeye hazırlanıyor. Bakanlığın ilgili tarafların görüşüne açtığı Yenilenmiş Ürünler Hakkında Yönetmelik Taslağı ile ikinci el elektronik ürün satışında hem ürün kapsamı genişletiliyor hem de satış sürecine yeni kurallar getiriliyor.
Taslakta, televizyonların da sisteme dahil edilmesiyle bu ürün grubunun güvenilir biçimde yeniden ekonomiye kazandırılması ve israfın önlenmesinin amaçlandığı belirtiliyor. Mevcut düzenleme cep telefonu, tablet, akıllı saat, bilgisayar, oyun konsolu ve modemlerin yenilenerek tekrar satışa sunulmasına ilişkin esasları kapsarken, yeni adımla televizyonlar da bu listeye eklenmiş olacak.
YÜBİS zorunlu olacak
Bakanlık, bu ürünler için Yenilenmiş Ürün Bilgi Sistemi’ni, yani YÜBİS’i devreye alacak. Buna göre yenileme işlemlerinin Bakanlığın belirlediği kurallara uygun biçimde YÜBİS üzerinden yapılması ve oluşturulan elektronik sertifikanın tüketiciye verilmesi zorunlu hale gelecek. Sistem üzerinden yetkili satıcılar, yerinde yenileme noktaları, yetkilendirme süreçleri, kayıp-kaçak ve çalıntı ürün sorgulamaları, veri trafiği kontrolü ile yeterlilik ve yenileme yetki belgelerinin geçerlilik durumu takip edilecek. Bu verilerin gerekli bölümleri tüketicilerin erişimine de açılacak.
Taslak ayrıca yenileme merkezlerinin, yetkili satıcıların, yerinde yenileme noktalarının ve Bakanlığın belirlediği diğer bilgi ve belgelerin YÜBİS’e kaydedilmesini zorunlu kılıyor. Yetki belgeli merkezlerin, yeniledikleri ürünlere ilişkin üretici ya da ithalatçı tarafından hazırlanan Türkçe tanıtma ve kullanma kılavuzlarını internet sitelerinde bulundurması gerekecek. Tüketicinin talebi halinde bu kılavuz yazılı ya da kalıcı veri saklayıcısıyla da verilecek. Ürünün kullanım kılavuzunda değişiklik yapılmasını gerektiren bir durum varsa, tüketicinin bilgilendirildiğini ispat yükümlülüğü de yenileme merkezinde olacak.
e-Devlet’te “beyaz liste” şartı
Taslağın en dikkat çekici düzenlemelerinden biri, elektronik kimlik bilgisi bulunan kullanılmış malların yenilenebilmesi için e-Devlet’te yer alan “beyaz liste”de bulunma şartı. Bunun yanında ürün için en az bir yıl öncesine ilişkin veri, ses ya da kısa mesaj kullanım trafiğinin bulunması da aranacak. Bakanlık ayrıca yenileme yetki belgesi almak isteyen işletmeler için yeterlilik belgesine sahip olunması ve sermaye şirketi niteliği taşınması şartını öngörüyor.
Denetim ve inceleme sonucunda yenileme merkezinin uyarılması, yetki belgesinin askıya alınması ya da iptali gibi kararların değerlendirilmesi amacıyla Bakanlık bünyesinde 5 üyeli bir komisyon da kurulacak.
Değerleme 3 iş gününde tamamlanacak
Taslağa göre kullanılmış malın değerleme işlemi, ürünün yenileme merkezine, yerinde yenileme noktasına ya da yetkili satıcıya teslim edildiği veya ulaştığı tarihi izleyen üç iş günü içinde sonuçlandırılacak. Malın bedeli ile varsa indirim veya kupon gibi taahhüt edilen faydaların, tüketicinin bu değerlemeyi kabul ettiğine ilişkin onayın alındığı gün sağlanması zorunlu olacak. Takas içeren sözleşmelerde ise bu faydalar, tüketicinin işleme ilişkin yükümlülüklerini yerine getirdiği gün verilecek.
Yetkili satıcıların kredi kartıyla yaptıkları satışların, yenileme merkezine ait sanal POS üzerinden gerçekleştirilmesi gerekecek. Ayrıca yenilenmiş bir ürünün yeniden yenilenebilmesi için satış tarihinden itibaren en az 30 gün geçmiş olması şartı aranacak. Düzenlemeyle bu alandaki olası suistimallerin önüne geçilmesi hedefleniyor.
14 günlük cayma hakkı genişliyor
Taslak yönetmelik, tüketicinin yenilenmiş ürünlere ilişkin haklarını da genişletiyor. Hâlihazırda mesafeli satışlarda tanınan cayma hakkının diğer satış yöntemleri için de geçerli olması planlanıyor. Buna göre yenilenmiş ürün satışında, mesafeli satış sözleşmelerine ilişkin mevcut yönetmelik hükümleri uygulanacak; diğer yöntemlerle kurulan sözleşmelerde de tüketici 14 gün içinde herhangi bir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden cayabilecek.
Taslak yönetmeliğin yayımlanmasının ardından üç ay sonra yürürlüğe girmesi planlanıyor.
